Vocht in de gevel: waar komt het vandaan?

Wat er in dit artikel staat

Doorslaand, optrekkend of condens: eerst weten welke

De drie zien er op de muur ongeveer hetzelfde uit — een donkere plek, soms met schimmel — maar ze gedragen zich verschillend in de tijd en in de hoogte. Aan die twee dingen herkent u ze.

Loop de tabel langs met de plek in gedachten die u thuis ziet. Meestal valt hij binnen een minuut in één van de drie kolommen.

Twee tegelijk komt voor. Een muur die doorslaat, koelt af, en op een koude muur slaat condens sneller neer. Los in dat geval de buitenkant eerst op.

Doorslaand vocht: de weg door de steen

Metselwerk is niet waterdicht. Het neemt water op en geeft het weer af, en zolang die twee in balans zijn is er niets aan de hand. Het gaat mis als het water sneller naar binnen komt dan het naar buiten droogt: bij verweerde voegen, poreuze stenen, een scheur, of een spouw die vol zit met bouwvuil of doorgezakte isolatie.

De voeg is bijna altijd de eerste verdachte. Voegwerk is de zwakste schakel in een gevel en gaat aanzienlijk korter mee dan de steen: waar de steen een eeuw meegaat, is de voeg na dertig tot vijftig jaar toe aan vervanging. Zit uw voeg terug ten opzichte van de steen, kunt u er met een sleutel in krassen, of valt er zand uit, dan is dat geen cosmetische kwestie.

Een scheur is de tweede. Water gaat een scheur in en komt er in de winter uitgezet weer uit, waardoor de scheur groeit. Een scheur die door meerdere lagen doorloopt en aan beide zijden van het metselwerk zichtbaar is, hoort eerst constructief beoordeeld te worden voordat er iets cosmetisch aan gebeurt.

Optrekkend vocht: van onderaf

Water uit de bodem trekt door de poriën in het metselwerk omhoog, tot het punt waar de verdamping het bijhoudt. Dat verklaart de kenmerkende rechte rand op ongeveer een halve tot een hele meter hoogte, en de witte zoutuitslag erboven: het water verdampt en laat de zouten achter die het onderweg heeft opgenomen.

In woningen van na ongeveer 1960 zit hier een vochtscherm tegen, en dan is de vraag niet of het er is maar of het nog werkt of ergens overbrugd wordt. Dat laatste is de meest voorkomende oorzaak: een aangelegd terras dat hoger ligt dan de vochtkering, een border met aarde tegen de gevel, of een gestort betonpaadje langs de muur. Het scherm is dan intact en het water gaat er gewoon overheen.

Kijk daarom eerst buiten. Ligt de bestrating tegen de gevel hoger dan de vloer binnen, dan heeft u de oorzaak waarschijnlijk gevonden voordat er ook maar iets geïnjecteerd hoeft te worden.

Condens: het vocht dat u zelf maakt

Een huishouden brengt per dag makkelijk tien liter vocht in de lucht: douchen, koken, wassen, planten, ademen. Zolang die lucht ververst wordt, gaat het vocht mee naar buiten. Gebeurt dat niet, dan slaat het neer op het koudste oppervlak in huis — en dat is bijna altijd een buitenmuur, een hoek, of de plek achter een kast waar geen lucht langs kan.

Het herkenbare patroon: zwarte stipschimmel in de bovenhoeken van slaapkamers, achter meubels tegen de buitenmuur, en rond de kozijnen. Buiten is er niets bijzonders te zien, en de plek wordt erger in de winter in plaats van na regen.

Dit is de enige van de drie waarbij werk aan de gevel meestal niets oplost. Wat wél helpt: ventileren, de koudebrug wegnemen, en meubels een paar centimeter van de muur zetten. Isoleren helpt ook — maar isoleren zonder ventileren verplaatst het probleem alleen naar een andere hoek.

Staat uw situatie hier niet bij? Bel gerust even: 06 83 90 21 92. Twintig minuten aan de telefoon en u weet of het bij u kan — ook als u verder niets afneemt.

Wat de spouw ermee te maken heeft

Woningen van na ongeveer 1920 hebben doorgaans een spouwmuur: twee bladen met een luchtlaag ertussen. Die luchtlaag is de reden dat doorslaand vocht bij zulke woningen zelden helemaal doorloopt — water dat door het buitenblad komt, loopt langs de binnenzijde daarvan naar beneden en via de open stootvoegen naar buiten.

Dat werkt alleen zolang de spouw leeg en open is. Drie dingen verstoren dat: bouwvuil op de spouwbodem, mortelbaarden op de spouwankers waar water overheen naar binnen loopt, en isolatiemateriaal dat doorgezakt is of de spouw volledig vult zonder dat de detaillering daarop is aangepast. Alle drie maken van een tweede verdedigingslinie een brug.

Herkenbaar signaal: natte plekken binnen op vaste hoogtes, keurig in het patroon van de spouwankers. Een endoscopisch onderzoek door een geboord gaatje geeft daar in een uur uitsluitsel over, en is de moeite waard voordat u de hele gevel laat behandelen.

Wat helpt, en in welke volgorde

Werk aan een gevel heeft een volgorde die met techniek te maken heeft en niet met budget: eerst schoon, dan heel, dan afgewerkt, dan beschermd. Wie impregneert vóór het voegwerk klopt, sluit het probleem in.

De richtprijzen hieronder zijn die van onze gevelrenovatieconfigurator, inclusief btw, en gelden per m² gevel tenzij de eenheid anders zegt.

Uithakken en opnieuw voegen zijn twee bewerkingen en horen als twee regels op de offerte te staan: samen ongeveer € 48 per m². Staat er één regel van € 20, dan wordt er vermoedelijk alleen overgevoegd, en dat is iets anders.

Impregneren: wanneer het helpt en wanneer het schaadt

Een impregneermiddel maakt de steen waterafstotend zonder hem af te sluiten: regen parelt af, damp van binnenuit kan er nog doorheen. Op een schone, hele gevel met gaaf voegwerk is dat een zinvolle laatste stap, en gaat het doorgaans tien jaar mee.

Twee situaties waarin het averechts werkt. Op een vuile gevel sluit u het vuil in, en dat is niet meer te reinigen zonder de laag weer weg te halen. En op een gevel die al nat is van binnenuit — optrekkend vocht, een lek, of een spouw vol water — houdt u het vocht juist vast, want de weg naar buiten wordt moeilijker gemaakt terwijl de bron blijft.

De vuistregel is simpel: impregneren is een sluitstuk, nooit een oplossing. Het is het laatste wat u doet, niet het eerste wat u probeert.

Wat u zelf kunt nakijken voordat u belt

Twintig minuten buiten met een telefoon voor de foto's, en u komt met betere vragen aan tafel — en met een offerte die over uw gevel gaat in plaats van over een gemiddelde.

• Kras met een sleutel in de voeg. Valt er zand uit of gaat de sleutel er makkelijk in, dan is het voegwerk op.
• Kijk of de voeg terugligt ten opzichte van de steen. Meer dan een paar millimeter is te veel.
• Meet de hoogte van de bestrating ten opzichte van uw vloer binnen. Ligt de bestrating hoger, dan heeft u een verdachte.
• Zoek de open stootvoegen onderaan de gevel — de voegen zonder mortel, elke halve meter. Zitten ze dicht of zit er verf op, dan kan de spouw niet afwateren.
• Loop de aansluitingen na: rond kozijnen, onder de vensterbanken, bij het loodwerk en bij de goot en de hemelwaterafvoer.
• Fotografeer de natte plek binnen, en noteer wanneer hij erger wordt: na regen, bij vorst, of na het douchen. Dat ene gegeven bepaalt vaak al welke van de drie het is.