Is een overkapping vergunningvrij?

Wat er in dit artikel staat

De vraag is niet hoe groot, maar waar

De eerste vraag die een gemeente stelt, gaat niet over de maat van uw overkapping maar over de plek. Het erf rond een woning wordt namelijk in twee delen gedacht: het deel aan de straatkant en het deel achter de woning. In dat achterste deel mag zonder vergunning veel, in het voorste deel vrijwel niets.

Dat verklaart waarom de buurman met dezelfde overkapping geen vergunning nodig had en u wel: bij een hoekwoning ligt de grens tussen die twee delen ergens midden in de tuin, en aan welke kant uw overkapping valt is geen kwestie van gevoel maar van een lijn op een kaart.

Pas als vaststaat dat u in het achterste deel bouwt, komen de andere voorwaarden aan de orde. Staat u ervoor, dan is de rest van dit artikel academisch en is een aanvraag de route.

Waar de voorwaarden over gaan

We noemen hier bewust geen maten. Niet omdat we ze niet kennen, maar omdat de landelijke regels sinds de Omgevingswet deels in het omgevingsplan van uw eigen gemeente zijn komen te liggen, en een getal dat op onze site staat u niets waard is als het bij u anders ligt. Wat wel overal hetzelfde is, is waar de voorwaarden over gáán:

• Waar op het erf. Achter de woning is de ruimte er; aan de straatkant vrijwel niet.
• De hoogte, en die hangt samen met de afstand tot de woning: dicht tegen het huis aan mag doorgaans hoger dan achter in de tuin.
• Hoeveel er al staat. Er geldt een maximum aan bebouwd oppervlak in de tuin, en dat maximum loopt op met de grootte van het perceel. Een bestaande schuur of berging telt mee.
• Waarvoor u hem gebruikt. Een overkapping is geen woonruimte. Zodra er wanden, isolatie en verwarming in komen, verandert de vraag.
• Wat er bijzonder is aan uw woning. Een monument, een beschermd dorpsgezicht of een woning in een gebied met eigen regels valt buiten het vergunningvrije spoor.
• Wat het omgevingsplan zegt. Gemeenten kunnen hierin eigen regels stellen, en die gaan boven wat u op een algemene site leest.

Voldoet u aan al deze punten, dan is er geen vergunning nodig. Struikelt u over één ervan, dan is het hele bouwwerk vergunningplichtig — het is geen schaal maar een schakelaar.

Hoe u het in tien minuten zelf nakijkt

U hoeft dit niet op gevoel te doen en u hoeft er ook niemand voor in te huren. De overheid heeft er een loket voor, en dat werkt beter dan zijn reputatie.

Ga naar het Omgevingsloket, vul uw adres in en doe de vergunningcheck voor een bijbehorend bouwwerk. U krijgt vragen over de plek, de maat en het gebruik, en aan het eind een uitkomst: vergunningvrij, of vergunning nodig. Die uitkomst kunt u opslaan, en dat is precies wat u wilt hebben liggen als er over twee jaar iemand aan de deur komt.

Twijfelt u over de uitkomst omdat uw situatie net anders ligt — een hoekwoning, een erfdienstbaarheid, een vreemd perceel — bel dan de gemeente. Vrijwel elke gemeente heeft een omgevingsloket of bouwbalie waar u dit gratis kunt voorleggen. Tien minuten telefoon is goedkoper dan elke andere manier om erachter te komen.

Staat uw situatie hier niet bij? Bel gerust even: 06 83 90 21 92. Twintig minuten aan de telefoon en u weet of het bij u kan — ook als u verder niets afneemt.

Vergunningvrij is niet hetzelfde als regelvrij

Dit is de belangrijkste alinea van dit artikel. Geen vergunning nodig betekent dat de gemeente vooraf niet meekijkt. Het betekent niet dat er geen regels gelden, en het betekent al helemaal niet dat u van uw buren geen last kunt krijgen.

Wat er ook zonder vergunning geldt: het bouwwerk moet constructief veilig zijn, en dat is uw verantwoordelijkheid als eigenaar. Bij bouwen op of vlak bij de erfgrens gelden burenrechtelijke regels — over uitzicht, over overhangende delen, over water dat op andermans grond loopt. En regenwater van uw dak mag niet zonder meer bij de buren terechtkomen.

Praktisch: praat met de buren voordat u bouwt, niet erna. Niet omdat het moet, maar omdat een overkapping tegen de erfgrens twintig jaar blijft staan en een goed gesprek vooraf goedkoper is dan een slecht gesprek achteraf.

Wanneer u wél aanvraagt, en wat dat inhoudt

Blijkt uit de check dat er een vergunning nodig is, dan is dat geen ramp en meestal ook geen lang traject. Voor een overkapping gaat het doorgaans om een reguliere aanvraag met een behandeltermijn van in de regel acht weken, waarna er nog een bezwaartermijn volgt.

Wat u ervoor nodig heeft: een situatietekening waarop staat waar de overkapping op het perceel komt, plattegronden en aanzichten met maten, een beschrijving van de materialen en kleuren, en foto's van de bestaande situatie. Bij een gemeente met welstandsbeleid wordt daar ook naar het uiterlijk gekeken.

Dat tekenwerk is precies wat wij leveren bij een overkapping. Wie zelf indient, kan het gebruiken; wie het door ons laat doen, hoeft er niet naar om te kijken.

Overkapping, veranda of tuinkamer: het verschil telt

In het spraakgebruik is het allemaal hetzelfde en in de regels niet. Een open overkapping is een dak op palen. Een veranda is meestal hetzelfde, tegen de woning aan. Zodra er wanden bij komen, glas dat dichtgezet kan worden, isolatie of verwarming, schuift het bouwwerk op richting een tuinkamer — en dan gelden er andere en strengere regels.

Dat is geen semantiek: het verschil bepaalt of u in het vergunningvrije spoor blijft, en het bepaalt ook wat er bouwkundig moet. Een verblijfsruimte heeft eisen aan isolatie, ventilatie en daglicht die voor een open overkapping niet gelden.

Weet u nu al dat u er later glas in wilt, zeg dat dan meteen. Een constructie die daar vanaf het begin op berekend is, is nauwelijks duurder; een overkapping achteraf dichtzetten is dat wel.

Vijf dingen die u vooraf regelt

Los van de vergunningvraag: dit zijn de punten waar mensen achteraf tegenaan lopen.

• Waar gaat het regenwater heen? Een overkapping van dertig vierkante meter vangt bij een flinke bui honderden liters. Die moeten ergens naartoe, en niet naar de buren.
• Wat komt eronder te staan? Een tuinkamer met een bank en een tv vraagt meer beschutting dan een plek voor de fietsen.
• Fundering. Poeren of een betonvloer, en wat er in de bodem zit. Dit is de post die achteraf het duurst is.
• Elektra. Verlichting, een buitenstopcontact en eventueel een terrasverwarmer. Kabels leggen vóór de bestrating ligt, kost bijna niets.
• Schaduw en licht in huis. Een overkapping tegen de achtergevel maakt de woonkamer donkerder. Kijk waar de zon in de winter staat, niet alleen in de zomer.